Son günlerde ziyaretçilerimizin kredi kartlarıyla ilgili yazı ve yorumlarını gözönünde bulundurarak  kredi kartları kullanımında yapılan hataları ve borçlanılması halinde yapılması gerekenler hakkında görüşlerimizi  içeren bir yazı yayınlamanın uygun olacağını düşündük.

Son 7-8 yılda kredi kartlarının yaygınlaşması ve bankaların tüketicilere kredi kartı vermek için yarışır duruma gelmesi, aynı zamandan bu kartların kullanımından doğan problemleri de beraberinde getirdi. Her ürün için geçerli olduğu gibi bilinçsiz olarak kullanılan kredi kartları da tüketicilere yarardan çok zarar sağladı.

Krizin etkilerini hissettirdiği Aralık ayından itibaren kredi kartlarıyla ilgili Merkez Bankası verilerine göre 5-12 Aralık haftasında  33,730,704 TL olarak rekor seviyeye ulaşmış ve  inişli çıkışlı bir grafik izleyerek  24 Nisan itibariyle 1 haftada 132,548 TL lik artışla 32,433,794 TL olmuştur.

Kısaca özetlemek gerekirse kredi kartları tüketicilere kısa süreli ve faizsiz borç verme yöntemidir. Kısa süreli olması nedeniyle riski yüksektir ve bu nedenle gecikme durumunda ödeyeceğiniz faiz miktarı diğer kredilere göre daha yüksektir.

Hepinizin bildiği gibi Kredi kartlarının sağladığı bir diğer imkanda nakit para çekebilme özelliğidir. Ancak  alışverişten farklı olarak nakit para kullanmanız durumunda faiz direk olarak işlemeye başlar. Visa Europe verilerine göre 2007 de 7.4 milyar TL olan kredi kartından nakit çekim miktarı 2008 de %45 artarak 10.4 milyar TL’ye ulaştı.

Daha anlaşılır olması açısından kredi kartı kullanmanız durumunda uygulanacak faiz çeşitlerini açıklayalım; 5464 sayılı banka ve kredi kartları kanununun 26 ncı maddesine göre;

• Hesap bakiyesine asgarî tutar ve üzerinde ödeme yapılması durumunda uygalanan faize akdi faiz,
• Hesap bakiyesine  asgarî tutarın altında ödeme yapılması durumunda ise uygulanan faize gecikme faizi,
• Nakit çekilmesinde durumunda uygulanan faize ise nakit çekim faizi denmektedir.

Merkez Bankası yakın bir zamanda aldığı kararla Nisan Ayı’ndan itibaren geçerli olmak üzere akdi  ve nakit çekim faizini %4.39 dan %3.96 ya  nakit ve gecikme faiz oranını ise %5.14 ten %4.71 e düşürdü. İçinde bulunulan ekonomik koşullar gözönüne alındığında tüketicilerin gittikçe artan bir borç sarmalına girdiğini söyleyebiliriz.

Tüketici Kredilerinin faiz oranllarına baktığımızda ise aylık %0.89 dan %1.89 a kadar değiştiğini görüyoruz. Ancak yine de kredi kartı faizleriyle tüketici kredisi faizlerinin farkını görmek zor değil. Bu noktada yapılabilecek en önemli tavsiye kısa vadeli borçlarınızı kapatmak için kredi kartınızı değil de tüketici kredisi kullanmanız olacaktır. Bunun en önemli nedeni kredi kartı ve tüketici kredisi arasındaki faiz oranı farkıdır.
Bir örnek üzerinde incelemek gerekirse kredi kartından 1000TL çektiğinizi varsayalım. Aylık olarak ödeyeceğiniz faiz oranı 50 TL civarında olacaktır. Borcunuzu ödemediğiniz her dönem faizi, borcunuza eklenerek  faizin faizini ödemenize sebep olacaktır. Aynı miktarda 12 ay vade ile tüketici kredisi kullanmanız  durumunda ise aylık 15 ila 25 TL arasında bir faiz ödersiniz.
Örnekte de açıkça görüldüğü gibi tüketici kredisi kullanmak kredi kartı kullanmaktan çok daha avantajlı. Elbetteki burada karşılaşılabilecek bir diğer sorun çoktan borç sarmalına girilmiş ve kredi sicili nedeniyle kredi almakta zorlanmak olacaktır.

Özellikle kamu bankaları bu durumdaki vatandaşlara kolaylık sağlamak amacıyla bazı ürünler geliştirmiştir. Halkbank Dost Kredisi, Ziraat Bankası Borç Ödeme Kredisi ve Vakıfbank Bireysel Yeniden Yapılandırma Kredisi tüketcilerin borçlarını kapatmalarına olanak sağlayan ürünlerdir.

Türkiye Bankalar Birliği Başkanı Ersin Özince, çeşitli krediler verdiklerini, gayrimenkul kredisi kadar sorunsuz hiçbir kredileri olmadığını belirterek, yüzde 1′li seviyelerdeki sorunlu gayrimenkul kredileri oranının kendisini hiç endişelendirmediğini söyledi.

Küresel ısınma devam edecek olursa, göçün, nüfus hareketlerinin menkul ve gayrimenkul sektörünü etkileyeceğini ifade eden Özince, daha fazla ülkenin artık uluslararası entegrasyon konusunda, globalleşmenin geleceğini bu yönde inisiyatifler alarak çizmek konusunda sorumluluk alması gerektiğini, G20 platformunda katılan Türkiye’nin de bu konuda ödevleri olduğunu anlattı.

Dünyada bu kadar doğal, gerçek gelişme imkanları varken sanal olanları çok abartmaya da ihtiyaç olmadığını dile getiren Özince, şunları kaydetti:

“6 ay kadar önce dünyanın en saygın finans sektörü oyuncuları sermaye piyasasını, özellikle dünya borsalarını bir kumarhaneye benzetiyorlardı. Bunu unutmayalım. Bunun nasıl giderileceği hala önümüzde duruyor. Dünyanın borsalarının kumarhane görüntüsünden kurtulması bankaların sermayelendirilmesiyle son bulacak bir olgu değildir. Dünya ekonomisini insan nesline daha yararlı bir hale getirmek için kuralların harmanizasyonu ve bu kuralların da dünya ekonomisinin daha gerçek yönlerine, insan ihtiyacını karşılayan yönlerine konsantre olmasını sağlamalıyız.”

“TÜRKİYE’DE FİNANSAL PİYASALAR KÜÇÜKTÜR”

Türkiye’de finansal piyasaların küçük olduğunu belirten Özince, “Biz bu son krizde ekonomimizin biraz daralması, biraz da döviz kuru etkileri ile 150′den 125′e düştük” dedi.

Ersin Özince, bankacılık sektörünün, sermaye piyasasının gelişmesine engel olmadığını da söyledi.

Türkiye’de piyasaların tamamen gelişmesini, Türkiye’ye olan rağbetin de artmasını istediklerini belirten Özince, Türkiye’ye gelen sıcak parayı kalıcı hale getirmenin en çıkar yolunun piyasaları derinleştirmek olduğunu ifade etti.

Bunu yapabilmek için de mutlaka ürün çeşidini artırmak gerektiğini vurgulayan Özince, “Şu anda ülkemizde ürün çeşitliliği son derece az. Bankacılık bireysel bankacılıkta harikalar yaratıyor ama sabit getirili kıymetler piyasasını, gayrimenkulle ilgili piyasaları maalesef neredeyse hiç geliştiremedik” dedi.

Ersin Özince, Türkiye’de kaynak vadelerinin son derece kısa olduğuna işaret ederek, “Biraz istikrar ile devlet iç borçlanmasında vadelerin nasıl uzatılabileceğini gördük. Fakat bunu mevduatta başaramıyoruz” şeklinde konuştu.

GAYRİMENKUL KREDİLERİ CAZİBESİNİ KORUYACAK

Gayrimenkul üzerine borç veren bir sektörün temsilcisi olarak şu anda gayrimenkul kredileri, konut kredileri kadar sorunsuz hiçbir kredileri olmadığını dile getiren Özince, şunları kaydetti:

“Envai çeşit kredi veriyoruz. Gayrimenkul kredisi kadar sorunsuz hiçbir kredimiz yok. Gelişmiş ülkelerde sorun gayrimenkul kredilerinden çıktı, bizde durum tam tersi. Bizde de gayrimenkul kredilerinde konjonktürden ötürü birtakım bozulmalar var, olmaya da devam ediyor ama gayrimenkul kredileri her zaman cazibesini koruyacak düşüncesindeyim. Bu konuda çok ciddi potansiyel var. İnsanlar gayrimenkule sahip olmak istiyorlar, gayrimenkule yatırım yapmak istiyorlar.”

Bazı aşırı değerleme durumları, bazı spekülatif gelişmeler dengesizlikler yaratsa da fiyatların sürekli bir çıkış eğrisinde olduğunu ifade eden Özince, “Yüzde 1′li seviyelerdeki gayrimenkul kredileri sorunlu oranı şahsen beni hiç endişelendirmiyor. Yani dünyanın başta Amerika olmak üzere çeşitli ülkelerinde çok büyük sorunlara neden olan konut finansmanı ülkemizde önümüzdeki dönemlerde de tam tersi tablo göstermeye devam edecek. Bundan yararlanmak mümkün diye düşünüyorum” dedi.

POTANSİYEL DEVAM EDİYOR

Sorunun, aktifleri refinanse edememekte, bu aktifleri teminat göstererek pasif yaratamamakta yattığını ifade eden Özince, kriz döneminde bunu yapamamakla çok önemli fırsat yitirdiklerinin farkında olduğunu, bu konuda birçok çabaları olduğunu, ancak maalesef başarılı olamadıklarını söyledi.

Ersin Özince, “Ama hiçbir şey kaçmış değil. Potansiyel yerinde olmaya devam ediyor” şeklinde konuştu.

Bankacılıkta ipoteğe dayalı menkul kıymet piyasalarının muhakkak çalıştırılması gerektiğine işaret eden Özince, ikinci önemli konu olarak da kurumsal yatırımcıyı her ne pahasına olursa olsun gayrimenkulle ilgili yatırım araçlarına sokacak teşvikleri yapmak gerektiğini vurguladı.

Özince, “Bireysel emeklilik sistemimizdeki gibi piyasalarımızı geliştirme çabalarımıza hız vermemiz lazım. Bu kapsamda da bu emeklilik konusundaki, sigorta konusundaki reformları sürdürmeye devam etmemiz lazım” dedi.

“BANKA SİGORTA MUAMELE VERGİSİNDEN KURTULUNMALI”

Ersin Özince, şöyle devam etti:

“Bankacılık sektöründe çok ciddi kayıt dışılık yaratan, işlemlerin Türkiye’deki piyasanın dışına kaydırılmasını da kayıt dışı sayıyorum. İstediği yere kaydettirsin ama bunu gereksiz çarpıklıklarla yapmasın ve bu konuda en son problem, bankacılık sektörünün başının derdi, banka sigorta muamele vergisi. Mutlaka bu vergiden tümüyle kurtulunmalı. Banka sigorta muamele vergisi bankacılıktan sonra ne yazık ki sermaye piyasalarına da nüfuz etmeye başladı.”

Konut kredileri ile ilgili çeşitli teşvikler getirildiğini, ancak maalesef ipotek alınmamışsa konut finansmanının bu avantajdan yararlanamadığını ifade eden Özince, “İlla ipotek şart mıdır? İlgili bakanlara ilettik. Para ve sermaye piyasası ile ilgili hiçbir gri alan kalmamalıdır” dedi.

İSTANBUL’UN FİNANS MERKEZİ

Konut kredilerinin tüketici kredisi kapsamında olmaması gerektiğini belirten Özince, eğer konut kredileri tüketici kredisi kapsamında kısıtlanırsa bunu refinanse edilmesini bile engellemenin mümkün olacağını belirtti.

İstanbul’un finans merkezi olmasıyla ilgili olarak da Özince, şunları kaydetti:

“Bankalar Birliği, ‘İstanbul finans merkezi’ isimli bir vizyonla ortaya çıkılmasını arzu ediyor. Buradan anladığımız İstanbul’un içinde gayrimenkul projesi değildir. İstanbul’un içinde de finans yöreleri mutlaka imar politikalarının konusudur, ancak bizim muradımız Türkiye’yi bir finans cenneti olarak görmektir. Bunu bir hayal olarak görmeyin. Bu yaklaşık 20 yıllık bir çalışmayı gerektirmektedir. Ancak biz Bankalar Birliği olarak bu yıl ülkemizde yapılacak IMF ve Dünya Bankası toplantıları sırasında Türkiye’nin bu konudaki deklarasyonunu ve taahhüdünü ortaya koyması gerektiğini düşünüyoruz.”

İdari ve kanuni takipteki krediler, Ekim-Aralık 2008 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 80 artarak 649 milyon TL oldu.

Dönem içinde kanuni takibe geçilen kredilerin yüzde 21’ini taşıt, yüzde 21’ini konut ve yüzde 57’sini ihtiyaç kredileri oluşturdu.

Türkiye Bankalar Birliği, Tüketici Kredileri Aralık 2008 sonuçlarını açıkladı. Buna göre, Ekim-Aralık 2008 döneminde 1 milyon 125 bin 876 kişiye, 8 milyar 519 milyon TL tutarında tüketici kredisi kullandırıldı. Kredi kullanan kişi sayısı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 31 oranında, bir önceki üç aylık döneme göre ise yüzde 35 oranında azaldı. Aynı dönemde kullandırılan kredi miktarı ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 45 oranında, bir önceki üç aylık döneme göre ise yüzde 46 oranında geriledi.

Ekim-Aralık 2008 dönemi sonu itibariyle toplam tüketici kredileri bakiyesi 78 milyar 844 milyon TL, kredi kullanan toplam kişi sayısı ise 9 milyon 149 bin 956 oldu. Toplam kişi sayısı Ekim-Aralık 2007’ye göre yüzde 32 oranında, bir önceki üç aylık döneme göre ise yüzde 1 oranında arttı. Tüketici kredisi bakiyesi ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 23 oranında büyürken, Temmuz-Eylül 2008’e göre ise yüzde 2 oranında azaldı.

YÜZDE 64’Ü İHTİYAÇ KREDİSİ

Ekim-Aralık 2008 döneminde tüketici kredilerinin mal ve hizmet gruplarına göre dağılımında ihtiyaç kredileri yüzde 64 oranı ile en büyük paya sahip oldu. Bunu sırasıyla, yüzde 19 ve yüzde 10 pay oranları ile konut ve diğer krediler izledi. Aynı dönemde ihtiyaç kredileri 947 bin 64 kişi tarafından ve 5 milyar 436 milyon TL, konut kredileri 27 bin 441 kişi tarafından 1 milyar 581 milyon TL ve taşıt kredileri 24 bin 647 kişi tarafından 673 milyon TL tutarında kullanıldı.

Bir önceki yılın Ekim-Aralık dönemine göre taşıt kredileri yüzde 61 oranında, ihtiyaç kredileri yüzde 37 oranında ve konut kredileri yüzde 66 oranında azaldı.

İHTİYAÇ KREDİLERİ YÜZDE 30 ARTTI

Bir önceki yılın son üç aylık dönemine göre toplam bakiyeler açısından, taşıt kredileri yüzde 10 azalırken, konut kredileri yüzde 22 ve ihtiyaç kredileri yüzde 30 arttı.

Ekim-Aralık 2008 döneminde kullandırılan verilerine göre kişi başı ortalama tüketici kredileri miktarı 7.6 bin TL oldu. Bu büyüklük konut kredilerinde 57.6 bin TL ve taşıt kredilerinde 27.3 bin TL olarak gerçekleşti.

Ekim-Aralık 2008 dönemi sonundaki bakiye verilerine göre kişi başı ortalama tüketici kredileri 8.6 bin TL oldu. Bu miktar konut kredilerinde 49 bin TL ve taşıt kredilerinde 13.4 bin TL olarak belirlendi.

Kredilerin dağılımına göre en fazla tercih edilen 25-36 ay vade dilimi oldu. Bunu 19-24 ay ve 3-12 ay vade dilimleri izledi.

TAKİPTEKİ KREDİLERDE PATLAMA

Ekim-Aralık 2008 dönemi itibariyle 1 milyar 921 milyon TL olan idari ve kanuni takipteki krediler, toplam tüketici kredileri bakiyesinin yüzde 2.44’ünü oluşturdu.

Ekim-Aralık 2008 döneminde kanuni takipteki krediler, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 80 oranında artarak 649 milyon TL oldu. Dönem içinde kanuni takibe geçilen kredilerin yüzde 21’ini taşıt, yüzde 21’ini konut ve yüzde 57’sini ihtiyaç kredileri oluşturdu.